معرفي دستاوردهاي تازه‌ي زيست فناوري در پارک علم وفناوري سمنان

پارک‌هاي علمي- تحقيقاتي مجموعه‌هايي هستند که با فراهم آوردن زمين، تاسيسات زيربنايي، آزمايشگاهي و کارگاه‌هاي تحقيقاتي و ارائه تسهيلات قانوني، شرايط را براي گردهمايي واحدها، شرکت‌ها و موسسات تحقيقاتي در يک فضاي متمرکز فراهم مي‌کند.

اين مجموعه‌ها معمولاً در مجاورت مراکز دانشگاهي و صنعتي يا اقتصادي، با هدف افزايش ثروت جامعه از طريق تشويق و ارتقاي فرهنگ نوآوري و افزايش قدرت رقابت در ميان شرکت‌ها و موسسات علمي و فناوري، شکل مي‌گيرند. به اين ترتيب موجبات انجام تحقيقات کاربردي و نزديک کردن زمينه‌ي تحقيقات به نيازهاي بازار و صنعت را فراهم مي‌سازد. اين امر علاوه بر رشد و توسعه‌ي تحقيقات و نزديکي حوزه‌هاي مختلف علم و فناوري، سبب کاهش هزينه‌ها و مشکلات مرتبط به سرمايه گذاري بخش صنعت بر روي تحقيقات علمي مي‌شود.

نخستين پارک تحقيقاتي در دهه‌ي 1950 در ايالت متحده بنا نهاده شد و از آن پس کشورهاي ديگر نيز سعي در احداث چنين مجموعه‌هاي نمودند.

در ايران نيزاحداث پارک‌هاي تحقيقاتي در سال‌هاي اخير به شکل گسترده‌اي صورت گرفته است و با وجود نوظهوري اين پارک‌ها در کشورمان شمار آنها روز به روز در حال افزايش است و تعداد آنها در مقايسه با بسياري از کشور‌ها، قابل توجه و چشمگير است. در حال حاضر 11 پارک علم و فناوري در کشور مشغول به فعاليت اند که در زير نام و وب سايت ‌آنها آمده است:

• پارک علم وفناوري استان آذربايجان شرقي www.eastp.ir

• پارک علم و فناوري پرديس www.Technpark.ir

• پارک علم و فناوري خراسان www.kstp.org

• پارک علم و فناوري سمنان www.Sstp.ir

• پارک علم و فناوري استان فارسwww.fstp.ir

• پارک علم و فناوري استان گيلان www.gstp.ir

• پارک علم و فناوري استان مرکزي www.astp.ir

• پارک علم و فناوري استان يزد www.ystp.org

• پارک علم و فناوري دانشگاه تربيت مدرس www.mstpark.org

• پارک علم و فناوري دانشگاه تهران www.utstp.ir

• پارک علم و فناوري استان کرمانشاه  www.kermanshahstp.ir

پارک علم و فناوري استان سمنان در شهريور ماه سال 1381 بر اساس مصوبه شوراي گسترش آموزش عالي، مبني بر ايجاد تحولات ساختاري در وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، با تبديل سازمان پژوهش‌هاي علمي- صنعتي مرکز شاهرود به پارک علم وفناوري، فعاليت تحقيقاتي خود را با اين اهداف آغاز کرد:

• جذب دانش و فناوري و سرمايه‌‌هاي داخلي و خارجي

• توسعه‌ي شرکت‌هاي کوچک و متوسط علمي- فناوري

• کارآفريني

• گسترش فناوري و نوآوري

• فراهم آوردن زمينه‌ي مناسب براي حضور شرکت‌ها‌ي فناوري و علمي در سطح جهاني

پارک تحقيقاتي شاهرود مجهز به آزمايشگاه‌هاي مختلف زيست فناوري است. در ادامه به معرفي دو دستاورد اخير از شرکت‌هاي مستقر در اين پارک در زمينه‌ي بيوتکنولوژي کشاورزي مي‌پردازيم:

توليد نهال پيوندي پسته مقاوم به بيماري‌هاي رايج

به دليل ريشه زايي ضعيف و عمودي بودن ريشه‌ي درختان پسته جابه جايي نهال‌ها پسته با ريشه‌ي برهنه امري ناممکن مي‌‌باشد. از اين رو باغداران براي احداث باغ پسته مجبور به انتقال و کاشت نهال‌هاي کوچک با قطر يک ميلي‌متر و ارتفاع 7 سانتي متر هستند. بسته به رشد پايه‌ها 3 تا 7 سال طول مي‌کشد تا نهال‌ها قابل تلقيح و باربري شوند. اين امر علاوه بر اينکه بازگشت سرمايه را طولاني مي‌کند سبب اختلاط ارقام مطلوب و نامطلوب پسته شده و هزينه‌ها را نيز افزايش مي‌دهد.

اقدامي که محققان يکي از شرکت‌هاي پارک فناوري سمنان انجام داده اند اصلاح ريشه‌هاي نهال‌هاي پسته از حالت عمودي به منشعب است. اين عمل امکان انتقال برهنه‌ي نهال‌ها با شوک کمتر را فراهم مي‌کند و از اين رو مي‌توان نهال‌ها را براي مدت بيشتري در نهالستان نگهداري کرد و حتي عمل تلقيح و پيوند بين ارقام مطلوب و مقاوم به فيتوفتورا و نماتد‌ها مولد غده  را در محل نهالستان انجام داد و نهال‌هاي پيوند‌يافته‌ي مطلوب و مقاوم به بيماري‌هاي رايج را به باغ انتقال داد و کاشت.

به اين ترتيب باغ از ابتدا با نهال‌هاي بارور و يک دست احداث مي‌گردد که سبب کاهش هزينه‌ها، بازگشت سر‌يع‌تر سرمايه‌ي باغدار و خلوص محصولات مي‌‌شود. به علاوه پايه‌هاي ضعيف و مستعد بيماري قبل از ورود به باغ، در نهالستان حذف مي‌شوند.

توليد هورمون تغيير دهنده زمان باروري گياهان

در برخي مناطق سردسير شکوفه‌هاي درختان در اثر سرماي فروردين ماه از بين مي‌روند که مشکل بزرگي براي باغداري در اين مناطق محسوب مي‌شود.

پژوهشگران يکي از شرکت‌هاي مستقر در اين پارک موفق به توليد نوعي هورمون شده اند که قادر است زمان گل‌دهي گياهان را به تاخير بياندازد. توليد اين هورمون که مي‌توان آن را به صورت کود استفاده کرد ضمن آنکه آلودگي براي محيط زيست ندارد از گل‌دهي زود هنگام و از بين رفتن شکوفه‌ها و زيان‌هاي مالي ناشي ‌از آن جلوگيري مي‌کند.

 نويسنده: سمانه سادات عنايتي